صنعت آن سورنجان انزروت از هريك دو مثقال كوفته و بيخته با روغن جوز و طبيخ شبت از هريك يك اوقيه اميخته بياشامند فصل در بيان نسخ سفوف سورنجان سفوف سورنجان تاليف حكيم غياث الدين محمد ره صنعت آن سورنجان مصرى ده مثقال سناء مكى هفت مثقال پوست هليلهء زرد سه مثقال مغز بادام شيرين مقشر شش مثقال محموده مشوى يك مثقال زعفران نيم مثقال قند سفيد سى مثقال سفوف سازند شربتى دو مثقال باب سرد سفوف سورنجان ديكر صنعت آن سورنجان پوست هليلهء زرد از هريك هفت درم بوزيدان ورق كل سرخ از هريك هفت مثقال سناء مكى ده مثقال پوست بيخ كبر مغز بادام شيرين از هريك سه مثقال ورد حنا سه درم زعفران يك درم سقمونياى مشوى يك مثقال قند سفيد هفت درم كوفته و بيخته سفوف سازند شربتى دو مثقال [ سفوف سورنجان از اقتراح آن مرحوم نافع است از براى جميع اقسام مفاصل و نقرس ] سفوف سورنجان از اقتراح آن مرحوم نافع است از براى جميع اقسام مفاصل و نقرس و اوجاع ظهر و عرق النّسا و تشنج از مواد غليظه و اين سفوف را منافع بسيار است و مجرّبست صنعت آن سورنجان مصرى سفيد هفت مثقال غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع سناء مكى از هريك پنج مثقال پوست هليلهء زرد تربد سفيد مجوّف تراشيده بروغن بادام شيرين چرب نموده مغز بادام شيرين از هريك چهار مثقال سقمونياى مشوى لاجورد مغسول حجر ارمنى مغسول از هريك يك مثقال بوزيدان بسفايج فستقى پوست تراشيده مصطكى رب السّوس از هريك دو مثقال زعفران دو دانك قند سفيد ده مثقال كوفته و بيخته در شيشه نكاه دارند شربتى دو درم با آب سرد سفوف سورنجان معده و جكر و اوجاع مفاصل و همه بيماريها كه از مادهء سودا بود سود دارد صنعت آن سورنجان مصرى سناء مكّى از هريك پنج درم برك حنا دو درم مغز بادام شيرين مقشر چهار درم ربّ السّوس يك مثقال زعفران يك دانك كوفته و بيخته سفوف سازند [ سفوف سورنجان منقول از خطّ ميرزا ابرهيم قمى نافع از براى نقرس و اوجاع مفاصل ] سفوف سورنجان منقول از خطّ ميرزا ابرهيم قمى نافع از براى نقرس و اوجاع مفاصل و وجع ظهر و عرق النّسا و اوجاع ورك صنعت آن سورنجان مصرى ده مثقال سناء مكى هفت مثقال كوبيده و بيخته سفوف سازند و اكر مادهء بلغمى باشد تربد سفيد مدبّر پنج مثقال اضافه نمايند و نصف وزن سقمونيا را كم كنند سفوف سورنجان ديكر به نسخهء سيّد مظفر الدين شفائى اوجاع مفاصل را نافع باشد صنعت آن سورنجان هفت درم زيرهء كرمانى بريان كرده پودنه از هريك دو درم فلفل يك درم تربد سفيد دو درم سناء مكى پنج درم كوفته و بيخته سفوف سازند شربتى سه درم سفوف سورنجان نافع جهة درد مفاصل و عرق النّسا و نقرس صنعت آن سورنجان مصرى يك درم دارچينى سيلانى طباشير سفيد كشنيز خشك دانهء هيل‌بوا عود الصّليب از هريك نيم درم اجزا كوفته و بيخته سفوف سازند جمله يك شربت و از عقب آن شيرهء تخم كاسنى و شيرهء تخم خربزه و رازيانه و شربت فواكه و كلاب بنوشند سفوف سورنجان ديكر اوجاع مفاصل و نقرس و درد اعضا را نافع باشد و مسهل اخلاط غليظه بود صنعت آن سورنجان مصرى يك درم سناء مكّى پنج درم تربد سفيد مجوّف تراشيده و بروغن بادام چرب كرده سه درم بوزيدان پوست هليلهء زرد از هريك دو درم مغز بادام مقشر پنج درم بسفايج پوست بيخ كبر اسطوخودوس غاريقون از هريك سه درم شحم حنظل يك درم سقمونيا نيم درم كوفته و بيخته بدستور مقرر سفوف سازند شربتى دو درم باب كرم سنون سورنجان ضعف اسنان را نافع باشد صنعت آن سورنجان قرنفل سعد كوفى كزمازج زر ورد پوست هليلهء زرد صندل سفيد مساوى كوفته و بيخته سنون سازند مطبوخ سورنجان اوجاع نقرس و مفاصل را سود دارد صنعت آن سناء مكى هفت درم رازيانه انيسون قنطوريون دقيق از هريك دو درم كل سرخ پوست هليلهء زرد كابلى از هريك چهار درم سورنجان مصرى پرسياوشان كاوزبان بادرنجبويه از هريك سه درم جوشانيده صاف كرده كلقند ده درم ترنجبين بيست درم در انحل كرده بنوشند [ مطبوخ سورنجان اخلاط محرقه و بلغم لزج دفع كند ] مطبوخ سورنجان اخلاط محرقه و بلغم لزج دفع كند و مفاصل و نقرس كرم را نافع باشد و مزاجهاى كرم را سود دارد و در زمان كرما نيز ميتوان داد صنعت آن سناء مكى هفت درم اصل السّوس تراشيده سورنجان مصرى عنب الثعلب از هريك پنج درم تربد تراشيده رازيانه از هريك يك درم زنجبيل نيم درم تخم كاسنى بنفشه از هريك سه درم انجير عناب از هريك ده دانه سپستان بيست دانه اجزا جوشانيده ترنجبين و غيره در آن حل كرده صاف كرده بنوشند فصل در ذكر نسخ معجون سورنجان [ معجون سورنجان مسهل بلغم و صفرا ] معجون سورنجان مسهل بلغم و صفرا باشد و مخصوص بمفاصل و نقرس و عرق النّسا است صنعت آن بنسخهء سمرقندى در اصول التراكيب سورنجان شش مثقال ماهى زهره زيرهء كرمانى پوست تخم كبر و در نسخهء ديكر بيخ كبر است شيطرج هندى بوزيدان از هريك دو درم پوست هليلهء زرد هفت درم تخم كرفس نمك هندى برك حنا زبد البحر فلفل سفيد رازيانه صعتر از هريك يك مثقال كل سرخ زنجبيل سقمونيا كشنيز خشك از هريك سه درم تربد سفيد پانزده ده درم روغن بادام چهار درم و نيم عسل صاف صد و پنجاه درم شربتى پنج مثقال تا هفت مثقال معجون سورنجان بنسخهء ديكر جهة درد مفاصل و ماليخوليا نافع صنعت آن سورنجان مصرى محمودهء انطاكى مشوى از هريك شش مثقال زنجبيل زيرهء كرمانى مدبّر قرنفل قسط تلخ از هريك سه مثقال كوفته و بيخته با سه چندان ادويه عسل مصفى مقوم سرشته معجون سازند شربتى دو درم تا سه درم معجون سورنجان ديكر كه اوجاع مفاصل را نافع باشد صنعت آن سورنجان ده درم سناء مكى پنج درم تربد سفيد مدبّر سه درم اسارون زنجبيل زيرهء كرمانى دارفلفل از هريك دو درم كوفته و بيخته بعسل بسرشند مصرى سى مثقال فلفل ورق حنا از هريك دو مثقال زيرهء كرمانى شيطرج هندى از هريك دو درم پوست بيخ كبر دو مثقال و نيم زبد البحر نمك هندى و نفطى از هريك دو مثقال تربد سفيد تراشيده بروغن بادام چرب نموده چهل درم زنجبيل هفت درم بوزيدان پنج درم سقمونيا سه درم پوست هليلهء زرد پنج مثقال كوفته و بيخته با سه چندان عسل كف كرفته بسرشند شربتى هفت مثقالست سوسن به سكون واو ميان دو سين مهمله اول مضموم و ثانى مفتوح و نون در اخر معرب از سوسانا سريانى است و برّى و بستانى و هريك از آن سفيد و كبود مىباشد و بيخ اقسام آن منعقد و با تدوير و طولانى و سفيد و خشبو شبيه ببوى بنفشه و لهذا آن را عوام بيخ بنفشه نامند و كل سوسن سفيد با عطريّه قوى و غير سوسن آزاد است چه آن اسم فارسى زنبق است و اشتباه جماعت از عدم فرق اقسام آنست و ايرسا بيخ قسمى از سوسن كبود برى و جبلى است كلش بسيار كوچكتر از سوسن كبود بستانى و بيخش يك عدد و دراز و پر كره و قوة اقسام سوسن كبود مركّب از حرارت محلّله و ارضيهء لطيفه و قوّت مجففه و قابضه است و مدر حيض و در جميع افعال مثل امراض رحم و اندمال زخمها و رفع چرك آن و بواسير و درد جكر و امراض شش و سپرز و خنازير ضعيف‌تر از ايرسا است و ضماد آن با سركه و آرد جو جهة ورم حار انثيين و رايحهء آن محلّل رياح دماغى و محرّك شهوت زنان و در تفريح قريب بزعفران و عصارهء آن كه با خمس آن سركه و عسل در ظرف مس تا بحدّ انعقاد جوشانيده باشند جالى و مجفف بىلذع و جهة جراحات اطراف عضل نافع و روغن آن مثل روغن ايرسا است در جميع افعال و خوردن آن جهت قولنج ايلاوس صفراوى و جهة امراض رحم و درد عصب شربا و ضمادا مفيد و خائيدن بيخ آن جهت رفع بوى خمر و ضماد برك آن و خوردن تخم آن جهت كزيدن هوام نافع و قدر شربت از جرم آن تا دو مثقال و از مطبوخ و روغن آن